พฤติกรรมผู้บริโภคยุคโควิด-19 โอกาสทางการตลาดของผู้ผลิตรายย่อย

ตลาดคือพื้นที่ทางเศรษฐกิจของพ่อค้าแม่ค้า ผู้ประกอบการรายย่อย ผู้ผลิตรายย่อย และเชื่อมโยงกับเกษตรกร/ผู้ผลิตในท้องถิ่น เปิดโอกาสให้คนส่วนใหญ่ได้ทำมาหากิน การระบาดของโควิด-19 ทั้งระลอกเก่าและใหม่ ได้ส่งผลกระทบอย่างหนักต่อระบบตลาดท้องถิ่นแบบเก่า โดยเฉพาะตลาดสด ตลาดนัด ร้านอาหารและผู้ประกอบการรายย่อย อย่างไรก็ตามเพื่อความอยู่รอดในยุค New Normal มีความจำเป็นที่ผู้ผลิตและผู้ประกอบการรายย่อย จะต้องรู้เท่าทันความเปลี่ยนแปลง ปรับตัวและปรับรูปแบบการตลาดให้เหมาะสม

           หนังสือเจาะเทรนด์โลก 2021 โดย TCDC ได้นำเสนอบทความตอนหนึ่งระบุว่า นวัตกรรมการสร้างตลาด คือการนำเสนอสิ่งที่ผู้คนมีความต้องการอยู่ แต่ยังไม่มีสินค้าหรือบริการนั้น ๆ อยู่ในท้องตลาด หรือมีสินค้า แต่ตลาดนั้นไม่อาจเข้าถึงได้ด้วยข้อจำกัดด้านราคา เพราะบริษัทยักษ์ใหญ่โดยเฉพาะทางฝั่งตะวันตกไม่อาจลงทุนไปยังกลุ่มผู้บริโภคที่เป็นกลุ่มรอง ด้วยข้อจำกัดเรื่องเสถียรภาพทางเศรษฐกิจหรือการใช้นวัตกรรมระดับสูงในการผลิต ดังนั้น กลุ่มผู้บริโภคผู้สร้างตลาดขึ้นเองจึงเกิดขึ้นในประเทศกำลังพัฒนา เนื่องจากมีข้อจำกัดที่น้อยกว่า สามารถสร้างและขับเคลื่อนได้โดยความต้องการของตลาดท้องถิ่น นอกจากจะตอบสนองความต้องการอย่างตรงจุดแล้ว พวกเขายังมีส่วนช่วยสร้างงานให้กับท้องถิ่นและสนับสนุนผู้คนในพื้นที่อีกด้วย ทำให้แบรนด์ที่มองเห็นโอกาสทางธุรกิจตรงนี้สามารถสื่อสารโดยตรงกับผู้บริโภคได้ทันที ผ่านการตลาดแบบ Peer-to-Peer หมายถึง การทำธุรกรรมระหว่างบุคคล เป็นการขายสินค้าและบริการกันโดยตรงระหว่างคนสองคน โดยที่ไม่มีบุคคลที่ 3 เข้ามาเกี่ยวข้อง

           การตลาดแบบ Peer-to-Peer เป็นโมเดลธุรกิจรูปแบบหนึ่ง มีหลักการ คือ โมเดลธุรกิจนี้ทำหน้าที่เป็นตัวกลางในการทำธุรกรรมต่าง ๆ ระหว่างลูกค้ากับเจ้าของทรัพยากร ซึ่งต้องยึดรูปแบบว่าต้องเป็นบุคคลธรรมดาที่ไม่ใช่องค์กรบริษัทมาทำธุรกรรมกัน อาทิเช่น การปล่อยกู้ระหว่างผู้ให้กู้กับผู้กู้ การซื้อขาย การแลกเปลี่ยนข้อมูล โดยทั้งผู้ซื้อและผู้ขายจะทำธุรกิจในรูปแบบเดียวกับทางพาณิชย์ ทำให้เกิดสังคมเครือข่ายกัน ซึ่งผู้ซื้อไม่จำเป็นต้องลงทุนในทรัพยากรนั้น ๆ

           นอกจากนี้อินเทอร์เน็ต คือตัวขับเคลื่อนทางธุรกิจที่สำคัญ แน่นอนว่าการซื้อขายทางออนไลน์ย่อมได้ผลที่ดีกว่าการทำแบบออฟไลน์ อีกทั้งโมเดลธุรกิจนี้สามารถสร้างกำไรได้จากการเก็บ ค่าธรรมเนียมทางการค้า ค่าบริการ หรือมาจากการบริจาค รวมถึงโมเดลนี้สามารถสร้างผู้ซื้อและผู้ขายได้อย่างต่อเนื่อง เพราะเจ้าของทรัพยากรใด ๆ ก็สามารถทำธุรกิจได้ทันที เพื่อให้เกิดความเข้าใจในโมเดลธุรกิจแบบตัวกลาง จึงขอยกตัวอย่างมาให้ดูบางส่วน

• ‘eBay’ เป็นธุรกิจที่ทำให้ผู้ขายและผู้ซื้อเจอกันในเว็บไซต์โดยมี platform ใช้งานร่วมกัน
• ‘Craigslist’ เป็นธุรกิจที่ทำการค้าขายออนไลน์ที่ขายสินค้าท้องถิ่นโดยให้ผู้ขายนำสินค้าท้องถิ่นมาขาย และทำการตลาดทางออนไลน์ ซึ่งจะเป็นการปฏิวัติหรือตัดทางการค้าขายจากเจ้าถิ่นรายใหญ่ที่ผูกขาดที่ทำการตลาดแบบออฟไลน์

          ปัจจุบันโควิด-19 ยังคงเป็นเรื่องที่มีอิทธิพลต่อการใช้ชีวิตของผู้คน และก่อให้เกิดการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมที่เกิดจากการปรับตัวตามสถานการณ์อย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะในกลุ่มอาหาร ความสะดวกในการรับประทานอาหารนับเป็นเทรนด์ที่เกิดขึ้นใหม่ เดิมคนส่วนใหญ่นิยมอาหารพร้อมรับประทานประเภทเร็วและสะดวก ไม่ค่อยสนใจคุณค่าทางอาหารเท่าไหร่นัก ตั้งแต่เริ่มเกิดการระบาดของโรคโควิด-19 ผู้บริโภคมีความใส่ใจมากขึ้นเกี่ยวกับส่วนผสมและที่มาของผลิตภัณฑ์ที่พวกเขาซื้ออาหารและเครื่องดื่มออร์แกนิค หรือการผลิตอินทรีย์จึงเพิ่มขึ้น ความกังวลเกี่ยวกับสารเคมี ยาฆ่าแมลงและปุ๋ยเคมี ตลอดจนการพิจารณาด้านจริยธรรมเกี่ยวกับสวัสดิภาพสัตว์ ก็มีส่วนผลักดันพฤติกรรมนี้เช่นกัน

           นอกเหนือจากความใส่ใจในการเลือกรับประทานอาหารของผู้บริโภคแล้ว พฤติกรรมของผู้คนที่จำเป็นต้องใช้ชีวิตแบบ New Normal ส่งผลให้พวกเขาเลือกซื้อสินค้าหรืออาหารผ่านทางระบบออนไลน์มากขึ้น โดยเฉพาะในกลุ่มอาหารที่มีการบริการส่งถึงบ้าน เริ่มเติบโตขึ้นอย่างต่อเนื่องและรวดเร็วเป็นอย่างมาก

           ซึ่งเป็นการตอกย้ำว่าตลาดแบบ Peer-to-Peer ส่งผลดีต่อตัวผู้ผลิตและผู้บริโภค เพราะการตลาดในรูปแบบนี้เป็นการลดช่องว่างในการพบเจอกันระหว่างคนซื้อกับคนผลิต ซึ่งตัวผู้ผลิตเองสามารถบอกเล่าเรื่องราวของสินค้าตัวเองแก่ผู้บริโภคได้อย่างเต็มที่และในส่วนของผู้บริโภคเองนั้นสามารถทราบถึงแหล่งที่มาและเรื่องราวของสินค้า ถือว่าเป็นตัวช่วยสำคัญในการตัดสินใจเลือกซื้อสินค้าที่ตรงตามความต้องการได้มากยิ่งขึ้น

           การตลาดในรูปแบบนี้ต้องอาศัยความเชื่อใจของผู้บริโภคที่มีต่อผู้ผลิตด้วยเช่นกัน เพราะความเชื่อใจนั้นถือว่าเป็นตัวกระตุ้นให้ผู้ผลิตหันมาใส่ใจในทุกขั้นตอนการผลิตมากขึ้น เพราะเมื่อไหร่ก็ตามที่ผู้บริโภคหมดความเชื่อถือในสินค้าและตัวผู้ผลิตแล้ว โอกาสในการขายสินค้าของผู้ผลิตอาจจบลงด้วยเช่นกัน

           ฉะนั้นนวัตกรรมการสร้างตลาดแบบ Peer-to-Peer จึงเป็นสิ่งที่ตอบโจทย์พฤติกรรมผู้บริโภคในยุคโควิด-19 ที่ผู้คนต้องใช้ชีวิตแบบ New Normal มากที่สุด อีกทั้งเป็นรูปแบบตลาดที่สร้างให้เกิดความยั่งยืนในระยะยาว ทั้งแก่ตัวผู้ผลิตรายย่อย และผู้บริโภคที่เกิดเริ่มคุ้นชินกับการตลาดในรูปแบบนี้

ที่มา : ไทยโพสต์ วันที่ 29 ม.ค. 2564